Okul öncesi matematik, yalnızca sayıları sırayla söylemek değildir. Her nesneyi bir kez saymak, iki grubu karşılaştırmak, benzerleri eşlemek, tekrar eden bir düzeni fark etmek ve uzunlukları incelemek de matematik deneyimidir. Evde bir avuç yaşa uygun oyuncak, birkaç kaşık veya çorapla başlayabilirsiniz; çalışma kâğıdı ya da özel set almak şart değildir.
Sayı ezberi ile nesne sayma arasındaki fark
Çocuğun “bir, iki, üç, dört” demesi sayı sırasını bildiğini gösterebilir. Dört oyuncağı sayarken her birine yalnızca bir sayı sözcüğü söylemek ve son söylenen sayının toplamı anlattığını kavramak ise ayrı becerilerdir. Stanford DREME bu ayrımı saymanın temel bileşenleri arasında açıklar. DREME: Sayma hakkında.
Örneğin üç oyuncaktan birini iki kez sayarsa, “Yanlış, tekrar!” demek yerine oyuncakları aralıklı yerleştirin. “Saydığımızı bu tarafa alalım mı?” diye teklif edin. Washington Üniversitesi I-LABS, okul öncesinde nesne atlama veya aynı nesneyi iki kez sayma hatalarının öğrenme sürecinde görülebildiğini belirtir. I-LABS: Bire bir eşleme.
Başlamadan önce küçük bir hazırlık
- Çocuğun güvenle kullanabildiği büyük parçaları seçin. Boncuk, düğme, kuru bakliyat veya küçük mıknatıslar yerine büyük blok, çorap ve kırılmaz kap kullanın.
- Bir oturumda tek fikir yeterlidir. Oyun sıkıcı veya zor gelirse nesne sayısını azaltın ya da bırakın.
- “Kaç?” sorusunun yanına “Nasıl anladın?” ve “Başka türlü gösterebilir misin?” sorularını ekleyin.
- Renk ayırmak uygun değilse şekil, doku veya konum gibi çocuğun erişebildiği özelliklerden yararlanın.
1. Her kaseye bir kaşık: eşleştirme
Masaya iki veya üç boş, kırılmaz kase koyun. Çocuktan her kasenin yanına bir kaşık yerleştirmesini isteyin. Sonra “Kaşıksız kalan var mı?” diye birlikte bakın. Hazırsa bir kase daha ekleyin: “Şimdi neye ihtiyacımız oldu?”
Burada amaç hızlı cevap değil, eşleştirerek kontrol etmektir. Çocuk saymadan da her kaseye bir kaşık koyabilir. Sofradaki gerçek bir ihtiyacın çözüldüğünü görmek, oyunu anlamlı kılar.
2. Oyuncak otoparkı: her nesneyi bir kez sayma
Üç büyük oyuncak arabayı masanın bir tarafına koyun. Sayılan araba diğer tarafa geçsin. “Bir, iki, üç; toplam üç araba park ettik” diyerek toplamı konuşun. Arabalar yerine büyük bloklar da kullanılabilir.
Çocuk sonuca ulaşmak için yeniden saymak isterse izin verin. Sonraki oyunda arabaların yerini değiştirip “Yine aynı sayıda mı, kontrol edelim mi?” diyebilirsiniz. Bu bir sınav değil, birlikte araştırmadır.
3. İki garaj: az, çok ve eşit
İki alana farklı sayıda oyuncak yerleştirin. Önce “Sence hangi garajda daha çok var?” diye sorun; sonra birer birer karşılıklı eşleyin. Bir tarafta eşsiz kalan oyuncaklar varsa bunu birlikte görün. Daha sonra bir oyuncak ekleyip grupları yeniden karşılaştırın.
Çocuğun gözle tahminini hemen düzeltmek yerine bir kontrol yolu önerin. Uzun bir sıranın mutlaka daha fazla nesne içerdiğini varsayıyorsa oyuncakları karşılıklı dizmek yeni bir karşılaştırma fırsatı verir.
4. Kırmızı–mavi yolu: örüntü
Büyük bloklarla kırmızı–mavi, kırmızı–mavi, kırmızı–mavi sırası oluşturun. “Tekrar eden küçük parça hangisi?” diye gösterin. Çocuk isterse sırayı sürdürsün veya kendi düzenini kursun. Aynı fikir bir alkış–bir diz dokunuşu gibi hareketlerle de denenebilir.
Rastgele renk dizmek ile tekrar eden bir düzen kurmak farklıdır. Stanford DREME örüntü rehberi; düzeni tanıma, anlatma, kopyalama ve sürdürmeyi ayrı deneyimler olarak ele alır. DREME örüntü rehberi (PDF).
5. Çorap dedektifi: sınıflandırma
Temiz çorapları bir araya koyun. “Bunları nasıl gruplamak istersin?” diye sorun. Çocuk eşleri bulabilir, renge veya boyuta göre ayırabilir. Seçtiği özelliği açıklamasını dinleyin; sizin aklınızdaki grubu kurmadığı için oyunu yanlış saymayın.
Sonra “Aynı çorapları başka türlü ayırabilir miyiz?” diyerek tek bir yeni deneme yapabilirsiniz. NAEYC, günlük nesneleri sınıflandırmayı ve karşılaştırmayı evde matematiği keşfetmenin yolları arasında gösterir. NAEYC: Okul öncesi çocuklarla matematik.
6. Oyuncak yolunu ölçelim: uzunluk
Bir oyuncak yolunun yanına eşit boyda büyük blokları, arada boşluk bırakmadan uç uca dizin. “Bu yol kaç blok uzunluğunda?” diye bakın. Sonra daha kısa bir yolu aynı bloklarla ölçün. Başlangıç noktalarını hizalamayı birlikte deneyin.
Farklı büyüklükte bloklarla çıkan sonuçları doğrudan karşılaştırmayın. “Bu kez bloklarımız büyüdü; aynı yola daha azı sığdı” diyerek ölçü biriminin farkını görünür kılabilirsiniz. Çocuğun cetvel kullanması veya santimetreyi öğrenmesi bu oyunun ön koşulu değildir.
Kaydedilebilir gözlem tablosu
Tabloyu puan vermek için değil, bir sonraki oyunu kolaylaştırmak için kullanın. Aynı beceri farklı günlerde farklı görünebilir; yorgunluk veya ilgi de oyuna katılımı etkileyebilir.
| Bakılacak nokta | Örnek not | Sonraki küçük adım |
|---|---|---|
| Sayma yolu | “Bir arabayı iki kez saydı.” | Sayılan arabaları ayrı alana geçirin. |
| Eşleştirme | “Kaşıksız kaseyi fark etti.” | Bir sonraki gün bir kase ekleyin. |
| Açıklama | “Çorapları aynı renkte oldukları için ayırdı.” | Başka bir gruplama önerisini dinleyin. |
| Örüntü | “Sırayı kopyaladı, devamını birlikte yaptık.” | Aynı kısa düzeni başka malzemeyle deneyin. |
Sık sorulan sorular
3, 4, 5 ve 6 yaş için kaç nesne kullanmalıyım?
Bu oyunlarda yaşa göre zorunlu bir sayı hedefi yoktur. Çocuğun rahatça inceleyebildiği küçük bir grupla başlayın. Kolay geldikçe bir nesne ekleyin; karışıyorsa azaltın. Tablo bir gelişim testi değildir.
Rakam yazdırmalı mıyım?
Bu etkinliklerin amacı yazı çalışması değildir. Çocuk ilgileniyorsa bir miktarı çizerek veya rakamla göstermesine alan açabilirsiniz; nesnelerle oynayabilmek için rakam yazması gerekmez.
Hep yanlış cevap veriyorsa ne yapmalıyım?
Önce yönergeyi ve nesne sayısını sadeleştirin; cevabı söylemek yerine birlikte gösterin. Farklı ortamlarda süren bir öğrenme güçlüğü endişeniz varsa somut gözlemlerinizi öğretmeniyle paylaşın. Tek bir oyun sonucundan etiket veya tanı çıkarmayın.
Matematik konuşmalarını başka oyunlarla birleştirmek için ekransız oyun rehberimize göz atabilirsiniz. Ümitköy’deki Çocuk Adası hakkında bilgi almak için iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz.




