İçeriğe Geç
Menü ve İletişim
Çocuk Adası
BİRAZ MERAK, KOCAMAN BİR DÜNYA

Nereye Keşfe Çıkalım?

Küçük bir tıkla adamızın kapılarını aralayın.

Bir Merhaba Kadar Yakınız.

Sorularınız için doğru yerdesiniz.

2494. Sokak No: 22, Ümitköy / Ankara

Her Gün Yeni Bir Keşif.

Oyunda Kaybetmeye Tahammül Edemeyen Çocuğa Nasıl Yaklaşılır?

Bir anne ve çocuğu, masada renkli parçalarla basit bir oyun oynuyor.

Oyunda Kaybetmeye Tahammül Edemeyen Çocuğa Nasıl Yaklaşılır?

Oyunu kaybedince ağlayan çocuğa ilk anda kaybetmenin mantığını anlatmak yerine, duygusunu kabul edip güvenli sınırı koruyun. “Kazanmak istedin, üzüldün. Yanındayım. Taşları fırlatmana izin vermeyeceğim” gibi kısa bir cümle yeterli olabilir. Sakinleşince küçük bir sonraki adımı konuşun. Hedef hiç üzülmeyen bir çocuk değil, hayal kırıklığı yaşadığında destekle toparlanabilen bir çocuktur.

Bir anne ve çocuğu, masada renkli parçalarla basit bir oyun oynuyor.
ImageGen ile üretilmiş temsili görsel; gerçek okul veya öğrenci fotoğrafı değildir.

Kaybetmeye tahammülsüzlük bize ne anlatır?

Bir oyundaki tepkiyi çocuğun kişiliğinin özeti gibi okumayın. “Ben hep kazanmalıyım” sözü o anda kazanma isteğini gösterebilir; tek başına herhangi bir tanı anlamına gelmez. Önce bağlama bakın: Oyun çok uzun mu sürdü? Kural anlaşılır mıydı? Çocuk acıkmış mıydı? Bir yetişkin alay ederek mi kazandı? Aynı tepki her oyunda mı, yalnızca belli bir kişiyle mi yaşanıyor?

NAEYC, oyunların sıra alma, iş birliği ve hayal kırıklığıyla baş etme için fırsatlar sunduğunu; ailelerin kazanmaktan çok birlikte eğlenmeye odaklanabileceğini belirtiyor. Aşağıdaki cümleler ve plan, bu yaklaşımı evde denemek için hazırlanmış örneklerdir; standart bir tedavi programı değildir. NAEYC aile kaynağı.

Oyun bozulduğu anda: dur, sınırı koru, seçenek sun

  1. Oyunu kısa süreliğine durdurun. Sonucu tartışmaya devam etmeyin. Fırlatılabilecek parçaları sakince kenara alın; küçük kardeşin güvenliğini sağlayın.
  2. Duygu ve davranışı ayırın. “Üzülmene kızmıyorum. Bana vurmanı durduracağım.” Ağlamak ile zarar vermek aynı şey değildir.
  3. Yakında kalın. “İstersen yan yana oturabiliriz.” Sarılmayı, konuşmayı veya hemen yeniden oynamayı zorunlu tutmayın.
  4. Sakinleşince iki küçük seçenek verin. “Bu oyunu kaldırabiliriz ya da kuralları değiştirmeden başka bir tur oynayabiliriz.” Yeni tur bir borç değildir.

Oyun sırasındaki tartışmayı uzun bir karakter dersine çevirmeyin. “Hayatta hep kazanamazsın” cümlesi doğru bir fikir taşısa da o anda çocuğa ne yapacağını göstermez. Somut bir seçenek daha kullanışlıdır: “Ara isteyebilirsin.”

Kaydedip kullanabileceğiniz ebeveyn cümleleri

Zor anlarda kısa konuşma örnekleri
Çocuğun tepkisiSöylenebilecek cümleSonraki adım
“Ben kaybetmedim!”“Sonucun farklı olmasını istiyorsun. Bu tur böyle bitti.”Sonucu tekrar tekrar kanıtlamaya çalışmadan ara verin.
Taşları dağıtıyor.“Taşların fırlatılmasını durduracağım. Oyuna ara veriyoruz.”Parçaları güvenli yere alın; toparlamayı sakinleşince birlikte yapın.
“Artık oynamıyorum!”“Bırakabilirsin. Oyunu birlikte kaldırabiliriz.”Bitirmek için utandırmayın; başka zaman tekrar deneyin.
Tur ortasında kural değiştiriyor.“Yeni fikrini bir sonraki oyundan önce konuşabiliriz.”Başlanan turun ortak kuralını koruyun.
Diğer oyuncuyu küçümsüyor.“Kazanmana sevindin. Arkadaşını küçümseyen sözleri durduralım.”“Birlikte oynadığımız için teşekkür ederim” gibi bir alternatif modelleyin.

Her seferinde bilerek kaybetmek gerekir mi?

Oyunu çocuğun seviyesine uyarlamak ile sonucu gizlice değiştirmek farklı şeylerdir. Daha kısa bir parkur, daha az eşleştirme kartı veya yetişkinin daha zor görev alması önceden birlikte belirlenebilir. Çocuk sonucu sevmediğinde kuralı değiştirmek yerine, baştan herkesin bildiği bir düzen kurun.

Yetişkin de kaybettiğinde doğal bir örnek gösterebilir: “Ben de kazanmak istemiştim. Biraz hayal kırıklığı yaşadım. Şimdi su içip masayı toparlayacağım.” Bunu çocuğun tepkisini taklit eden bir gösteriye veya “Bak ben ağlıyor muyum?” karşılaştırmasına çevirmeyin.

Bir baba ve okul öncesi kızı, büyük ahşap bloklarla birlikte kule kuruyor.
ImageGen ile üretilmiş temsili görsel; gerçek okul veya öğrenci fotoğrafı değildir.

Üç aşamalı oyun planı

Bu planın takvimi yoktur. Bir aşamayı birkaç kez deneyebilir, zor gelirse önceki aşamaya dönebilirsiniz. Çocuğu kaybettirmek için peş peşe turlar düzenlemeyin. Büyük parçalar kullanın ve malzemenin yaşa uygunluğunu kontrol edin.

Rekabeti küçük adımlarla denemek
AşamaEvde örnekGözlenecek beceri
1. Ortak hedefBirlikte altı büyük bloktan kule yapın. Devrilirse aynı takım olarak yeniden deneyin.Bir sorun olduğunda yardım kabul edebiliyor mu?
2. Kısa, sonucu birlikte karşılanan oyunYumuşak topları sepete atıp ortak bir hedef deneyin. Hedef tutmazsa mesafeyi sonraki tur için birlikte ayarlayın.“Olmadı” anından sonra mola veya tekrar seçebiliyor mu?
3. Basit rekabetAz kartlı, kısa bir eşleştirme oyunu oynayın. Başlamadan bitişi ve ara verme hakkını konuşun.Sonuç hoşuna gitmese de güvenli davranış için desteği kullanabiliyor mu?

İlerlemeyi sadece ağlayıp ağlamadığıyla ölçmeyin. “Bu kez taşları fırlatmak yerine ara istedin” gibi gözlenebilir bir davranışı fark edin. Üzüntü sürerken de yeni bir beceri denenmiş olabilir.

Bir dakikalık oyun notu

Her oyundan sonra uzun rapor yazmak gerekmez. Zorlandığınız birkaç denemede şu dört alanı not edin: Oyun ve süre / zorlanılan an / yetişkinin yaptığı / çocuğa yardımcı olan şey. Örneğin: “Eşleştirme, kısa tur / son kartı ben bulunca / konuşmayı azaltıp ara sundum / yanında sessiz oturmak.” Bu kayıt karşılaştırma için değil, hangi koşulların işe yaradığını anlamak içindir.

Sık sorulan sorular

Ağlayınca oyunu bırakmak pes etmek midir?

Ara vermek ile hiç yeniden denememek aynı şey değildir. O an güvenliği ve sakinliği sağlayıp başka bir gün daha kolay bir oyun seçebilirsiniz. Çocuğun o turu tamamlaması tek başarı ölçütü değildir.

Kazanma isteğini azaltmaya mı çalışmalıyım?

Kazanmayı istemek sorun olmak zorunda değildir. Üzerinde çalışılacak nokta, sonuç istenen gibi olmadığında kendine, başkasına ve eşyalara nasıl davrandığıdır.

Ne zaman destek istemeliyim?

Tepkiler sık sık yaralanma riski yaratıyor, oyun dışındaki günlük yaşamı da belirgin etkiliyor veya aile ve okul birlikte zorlanıyorsa çocuk doktorunuzla ya da uygun bir çocuk ruh sağlığı uzmanıyla görüşün. Bu yazı değerlendirme yerine geçmez; yalnızca bir oyuna bakarak tanı konulamaz.

Farklı başlangıçlar için evde ekransız oyun önerilerimize bakabilirsiniz. Öğretmenle görüşürken “çok hırslı” demek yerine hangi oyunda, ne olduğunda ve neyin yardımcı olduğunu paylaşın. Ümitköy’deki Çocuk Adası hakkında bilgi almak için iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz.

BÜLTENİ PAYLAŞ